"Ben edebiyatta tesiratın falan veya filan şahsiyete göre mahsur mahsuriyet ve mahdudiyetine kani değilim. Ben, hareket-i edebiyeyi menbalarından çıktıktan sonra uzun bir güzergahı takip eden... gittikçe daha ziyade kabararak, gittikçe vüsat ve haşmet iktisap ederek bulanık sularla, bazen saf ve berrak mevcelerle... yavaş yavaş seyyal bir nehre benzetirim." Türk edebiyatının usta kalemi Halid Ziya Uşaklıgil’in edebi hareketi, coşkulu ve gürül gürül akan bir nehre benzettiği bu çarpıcı sözler, onun edebiyata ve sanata bakış açısını en yalın haliyle ortaya koymaktadır. Telve Kitap tarafından yayımlanan Anketler - Mülakatlar - Hitabeler [Orijinal Metin – Açıklamalar] adlı bu araştırma-inceleme eseri, Servet-i Fünun döneminin ve modern Türk romanının kurucu figürünün edebi mirasını bu kez çok farklı bir pencereden inceliyor. Eser, büyük sanatkârın edebiyat tarihindeki yerini ve duruşunu yalnızca kaleme aldığı kurmaca roman ve hikayeleri üzerinden değil; doğrudan doğruya kendi beyanları, entelektüel değerlendirmeleri ve dönemin tartışmalarına yaptığı müdahaleler üzerinden takip etme fırsatı sunuyor. Kitapta bir araya getirilen orijinal metinler; Halid Ziya Uşaklıgil’in döneminde kendisine yöneltilen anketlere verdiği ufuk açıcı cevapları, samimi mülakatlarını ve topluluklar karşısında yaptığı tarihi hitabeleri içermektedir. Edebi bir dönemin tam merkezinde yer almış olan yazarın hem geçmiş kültür mirasıyla hem de kendi çağdaşı olan sanat çevreleriyle kurduğu ilişkiyi açıkça belgeleyen bu metinler, edebiyat tarihi araştırmaları için birinci elden, son derece kıymetli birer kaynak niteliği taşımaktadır. Romanlarındaki mecazlı, yoğun ve kurmaca dilin tamamen dışında kalan bu düz metinler, Halid Ziya’nın zihin dünyasını, edebiyat teorilerine yaklaşımını ve sanatsal konumunu, sonradan yapılmış ideolojik ya da akademik yorumların ötesine geçerek, bizzat yazarın kendi kelimeleriyle anlamaya imkân vermektedir. Dönemin edebi atmosferine ışık tutan açıklamalarla desteklenmiş bu kaynak eser, Türk edebiyatı araştırmacıları, eleştirmenler ve Halid Ziya Uşaklıgil’in entelektüel biyografisini merak eden tüm nitelikli okurlar için Albatros Kitap’ın araştırma-inceleme seçkisinde yer almaktadır.